Aktualności

Św. Filomena

Data publikacji: środa, 29-04-2026 | kategoria: Informacje

Święta Filomena – patronka Żywego Różańca, patronka końca czasów

Święta Filomena – dziewica, męczennica, święta Kościoła katolickiego, ujęta w kalendarzu liturgicznym do 1961. Urodzona ok. 10 stycznia 289, zmarła ok. 10 sierpnia 302. Na jej temat nie zachowały się żadne źródła historyczne z jej epoki poza płaskorzeźbami na grobowcu. Żywot św. Filomeny męczennicy znamy właściwie tylko z objawień prywatnych włoskiej zakonnicy siostry Marii Luizy od Jezusa. Kim zatem była św. Filomena?

24 maja 1802 roku w katakumbach św. Pryscylli przy Via Salaria Nova w Rzymie odkryto grobowiec ze szczątkami młodej dziewczyny. Na grobowcu widniał napis LUMENA PAXTE CUM FI, co po poprawnym ułożeniu dało PAX TECUM FILUMENA czyli „Pokój tobie, Filomeno”. Na grobowcu wyryte były ponadto: kotwica, dwie strzały, włócznia, gałązka palmy i kwiat lilii, symbolizujące śmierć przez utopienie, męczeństwo, palmę zwycięstwa i symbol dziewictwa. Wskazywało to, że grobowiec zawierał szczątki młodej wczesnochrześcijańskiej męczennicy o imieniu Filomena, o której jednak nic więcej nie wiedziano. Szczątki te przeniesiono do Kustodii Świętych Relikwii. Tam leżały zapomniane aż trzy lata. W 1805 roku otrzymał je Franciszek Lucia, misjonarz, który przewiózł je do Mugnano del Cardinale w południowych Włoszech (niedaleko Neapolu). W obecności tych relikwii już podczas ich przewożenia zaczęły dziać się liczne cuda, w tym uzdrowienia. Spowodowało to wzrost zainteresowania relikwiami i rozwój kultu Św. Filomeny.

Lecz nie zachowały się żadne relacje ani dokumenty dotyczące żywotu świętej. W 1805 roku Święta ukazała się siostrze Marii Luizie od Jezusa podczas modlitwy dziękczynnej po Komunii Świętej. Oczy zakonnicy zamknęły się i nie mogła ich znowu otworzyć. Wtedy usłyszała miły głos Filomeny, wydobywający się od jej posągu. Głos ten opisał jej żywot i męczeńską śmierć. Dzieje Filomeny, jej życie i męczeństwo zostały spisane i zatwierdzone przez Stolicę Apostolską 21 grudnia 1833, zaś Mszę Świętą i nabożeństwo ku Jej czci zatwierdzono w 1854. Zgodnie z tym Filomena urodziła się za czasów panowania rzymskiego cesarza Dioklecjana, tyrana i prześladowcy chrześcijan. Pochodziła z greckiej rodziny arystokratycznej. Jej rodzice, Kalistos i Eutropiau, mieszkali w Nikopolis w Macedonii, gdzie ojciec był zarządcą prowincji. Małżonkowie nie mogli mieć dzieci, przez wiele lat modlili się do pogańskich bogów bezskutecznie. Ich lekarz Publiusz, chrześcijanin, wskazał na Boga chrześcijan i ta modlitwa okazała się skuteczna. Rodzice przyjęli wiarę chrześcijańską, a córce na chrzcie dali imię Filomena, co oznacza córka Światła. Filomena, jako 11-letnie dziecko, złożyła Jezusowi ślub dziewictwa i wierności.

Filomena wraz z rodzicami odbyła podróż z Grecji do Rzymu. Ojciec Filomeny, obawiając się wojny, chciał spotkać się podczas audiencji z cesarzem Dioklecjanem. Cesarz postanowił zniewolić piękną 13-letnią Filomenę. Jednak ani bogactwo czy zaszyty, nawet groźba męczeńskiej śmierci nie zmieniła decyzji Filomeny. Powiedziała: „lepiej jest stracić życie na ziemi, by osiągnąć wiekuiste szczęście, niż uniknąć śmierci doczesnej i zasłużyć na wiekuistą karę. Pozostanę wierna Jezusowi nawet za cenę mojego życia!” Młoda dziewczyna przetrwała cudownie kilka prób męczeństwa. Najpierw była biczowana, ale jej rany cudownie zagoiły się za przyczyną Matki Bożej. Następnie została wrzucona do Tybru z kotwicą u szyi, ocalona przez aniołów i wyniesiona na brzeg. Potem cesarz nakazał przeszyć ją strzałami, jednak strzały zatrzymywały się w powietrzu i odwracały przeciwko oprawcom. Ostatecznie, po 40-dniowym więzieniu, ścięto ją katowskim toporem 10 sierpnia 302 w piątek o godz. „trzeciej”.

Wśród czcicieli świętej Filomeny był święty Jan Maria Vianney, zwany proboszczem z Ars, który przyczynił się do rozpropagowania jej kultu we Francji. Przypisywał jej cuda, które inni przypisywali jemu: „Ja cudów nie czynię! Jestem tylko biednym nieukiem, co pasał owce!... Zwróćcie się do świętej Filomeny. Ilekroć prosiłem o co Boga przez jej przyczynę, zawsze byłem wysłuchany.” Błogosławiona Paulina Jaricot, założycielka stowarzyszenia Żywego Różańca, uzdrowiona za wstawiennictwem św. Filomeny, powiedziała: Słyszałam jak demony mówiły podczas egzorcyzmu: „Dziewica i Męczennica, święta Filomena, jest naszym przeklętym wrogiem. Nabożeństwo do niej jest nową straszną bronią przeciw piekłu”. Papież Leon XII zezwolił na wzniesienie ołtarzy i kościołów na jej cześć. Papież Grzegorz XVI, 30 stycznia 1837 roku, uroczyście wyniósł Filomenę na ołtarze, nadając pełne prawa jej kultowi w całym katolickim świecie po wszystkie czasy, a dzień jej wspomnienia wyznaczono na 11 sierpnia. Papież Pius IX nadał jej tytuł: „Patronka Dzieci Maryi”. Papież Leon XIII podniósł Bractwo Świętej Filomeny do rangi Arcybractwa i zatwierdził „sznur Świętej Filomeny”, nadając specjalne przywileje i odpusty wszystkim, którzy go noszą. Papież Pius X podniósł Arcybractwo Świętej Filomeny do rangi Powszechnego Arcybractwa i mianował świętego Jana Vianneya jego patronem. W 1912 r. papież św. Pius X zatwierdził wezwanie: „Święta Filomeno, Patronko Dzieci Maryi, módl się za nami!”. Relikwie Świętej znajdują się do dziś w sanktuarium św. Filomeny w Mugnano i są celem pielgrzymek wiernych z całego świata.

W Polsce znajduje się Sanktuarium Świętej Filomeny z jej relikwiami w Gniechowicach koło Wrocławia – podniesione do rangi sanktuarium 10 sierpnia 2019 przez Metropolitę Wrocławskiego abp Józefa Kupnego. Wspomnienie liturgiczne Świętej Filomeny przypada na 11 sierpnia, a odpust ku jej czci w sobotę poprzedzającą to wspomnienie.

Tradycyjnie jest uważana za:

1. patronkę dzieci, zwłaszcza dzieci chorych – jej młody wiek w chwili męczeństwa (według tradycji zaledwie 13 lat) sprawił, że była bliska dzieciom i młodzieży;

2. patronkę trudnych i beznadziejnych spraw – ze względu na liczne cuda przypisywane jej wstawiennictwu. Św. Jan Maria Vianney nazywał ją nawet „pracowniczką cudów”;

3. patronkę czystości i dziewictwa – jej opór wobec małżeństwa z cesarzem i wierność złożonemu ślubowi czystości czynią ją orędowniczką osób pragnących żyć w czystości;

4. patronkę nowo zawartych małżeństw – mimo jej osobistego wyboru dziewictwa, jest wzywana jako patronka zdrowych, chrześcijańskich relacji małżeńskich;

5. w niektórych regionach św. Filomena jest również czczona jako patronka więźniów, kobiet w ciąży oraz osób cierpiących na choroby umysłowe;

6. po cudownym uzdrowieniu Pauliny Jaricot papież Grzegorz XVI w XIX wieku nadał jej tytuł „Patronki Żyjącego Różańca”, a później była również nazywana „Księżniczką Nieba” i „Cudowną Świętą”.

7. orędowniczkę w sprawach trudnych – dla wielu wiernych św. Filomena stała się skuteczną orędowniczką w sprawach trudnych i pozornie beznadziejnych.

Ciekawym aspektem kultu św. Filomeny jest tzw. „sznurek św. Filomeny” – czerwono-biały sznurek z medalikiem, który wierni noszą jako znak oddania się pod jej opiekę. Według tradycji, sznurek ten ma przypominać o męczeństwie świętej i chronić przed złem.

Pomimo żywego kultu św. Filomeny w XIX i pierwszej połowie XX wieku, współcześnie Święta ta pozostaje postacią stosunkowo mało znaną. Jednak dotknięci jej wstawiennictwem zaświadczają, że św. Filomena niejeden raz pomogła oddalić choroby i inne czyhające na nich zagrożenia, na które po ludzku nie było już żadnego sposobu…

Jest patronką prawie wszystkich ludzi i każdego z nas indywidualnie. Opatrzność Boża dała ją nam na czasy trudne. Najświętsza Maryja Panna nazywała ją swoją „umiłowaną córką”. Nabożeństwo do niej jest nową straszną bronią przeciwko piekłu. Dziękujmy więc Panu Bogu za św. Filomenę i korzystajmy z jej niezawodnego patronatu i orędownictwa.

Katarzyna Kaźmierczak

Parafia Św. Józefa Oblubieńca NMP w Obornikach

Józek Nr 1/2026 Pismo Parafii

Opracowano na podstawie spotkania i opowieści kustosza Sanktuarium Świętej Filomeny w Gniechowicach Księdza  Jarosława Wawaka oraz źródeł internetowych:

·        https://wojciech.bialystok.pl/swieta-filomena-kim-byla-cuda-historia-zycia-kiedy-jest-swieto/

·        https://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/08-10c.php3

·        https://www.przymierzezmaryja.pl/sw-filomena-mogla-byc-cesarzowa-wybrala-meczenstwo,13294,a.html

·        https://www.ksiegarniaswpawla.pl/pl/p/Swieta-Filomena.-Patronka-konca-czasow/4512

·        https://salveregina.pl/sw-filomena/